Παπάδες που μύριζαν λιβάνι και χώμα. Που χτυπούσαν την καμπάνα χαράματα και, πριν σωθεί το θυμίαμα, βρίσκονταν στο χωράφι. Που λειτουργούσαν με ευλάβεια και απλότητα, χωρίς θεατρινισμούς και χωρίς σιμωνίες, χωρίς κηρύγματα — μόνο με το βάρος της ευθύνης και με την έγνοια για τη φροντίδα του κόσμου.
Στο ανά χείρας ανάγνωσμα, ο συγγραφέας στήνει ένα μωσαϊκό μορφών ιερέων: ο Παπαμόδεστος, ο Παππά Θόδωρος, ο μοναχός Γεράσιμος, ο «Πατερσωτήριος» –ιερόμαγκας, καλαμπουρτζής και ακούραστος ιεροκήρυκας – ο Παππαγιάννης, ο Παππακυριάκος… Όχι ως αγιογραφίες, αλλά ως λαϊκά πολύχρωμα πορτραίτα: άνθρωποι του μόχθου, με χιούμορ, καθαρή πίστη και με μια σπάνια, πεισματάρικη αγάπη για τον άνθρωπο.
Ένα βιβλίο με κέντρο την ελληνορθόδοξη ιεροσύνη όπως την βίωναν κυρίως οι ιερείς τής υπαίθρου μέχρι και πριν μερικές δεκαετίες: βαριά σαν μυλόπετρα από την αίσθηση της ευθύνης – και, ταυτόχρονα, από την οπτική γωνία των πιστών, ανάλαφρη σαν πνοή ελέους.
***
Ο Πατερσωτήριος, “έφιππος” σ’ ένα παλιογάιδουρο, με κοίταζε όλο τον δρόμο επίμονα, χωρίς να μιλάει. Κάπου κοντά στο ρέμα, στις Μηλές, που βρεθήκαμε κοντά, μου τη λέει σιγά: “Χαραλάμπη μου, πότε αρρεβωνιάστηκες και δε μας το είπες;” Δεν ξέρω αν τον άκουσε κανείς άλλος, αλλά εγώ αιφνιδιάστηκα και, σιγά σιγά, έβγαλα του διαβόλου τον “αρραβώνα” και τον πέταξα με τρόπο στο νερό της γούρνας… Ζεματίστηκα από την ντροπή μου, κι εκείνος αχνογελούσε, ικανοποιημένος για την αποτελεσματικότητα της πρωτότυπης και λίαν διδακτικής “ποιμαντικής” του μεθόδου…