Γράφει: Μάγδα Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη

Στη Γαλήνη της Ξινάρας, ενός από τα πιο όμορφα χωριά της Τήνου, εκεί όπου ο επιβλητικός βράχος του Εξωμβούργου δεσπόζει πάνω από τον οικισμό σαν άγρυπνος φρουρός της ιστορίας, πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της 18ης Ιουλίου η παρουσίαση του δεύτερου μυθιστορήματος της Έλενας Καρακούλη, «Υπουργείο Μοναξιάς», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Στον φιλόξενο θεατρικό χώρο του χωριού, που με μεράκι διαχειρίζεται ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ξινάρας, οι παρευρισκόμενοι βίωσαν μια βραδιά όπου η λογοτεχνία συναντήθηκε με τη μουσική και τον ουσιαστικό διάλογο. Για το βιβλίο μίλησε ο πρώην Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Τήνου και ραδιοφωνικός παραγωγός της «Φωνής της Ελλάδας», Θέμης Ροδαμίτης, φωτίζοντας τις πολλαπλές διαστάσεις του έργου μέσα από μια ζωντανή συνομιλία με τη συγγραφέα.

Ιδιαίτερη συγκίνηση χάρισαν οι αναγνώσεις αποσπασμάτων από τους ηθοποιούς Νίκο Ψαρρά –σύζυγο της συγγραφέως– και Στεφανία Γουλιώτη, που έδωσαν φωνή στους ήρωες του βιβλίου, ενώ οι μελωδίες του σαξοφωνίστα Χάρη Μαθιόπουλου έντυσαν τη βραδιά με μια ατμόσφαιρα στοχαστική και βαθιά ανθρώπινη.

Τη διοργάνωση της εκδήλωσης ανέλαβαν ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ξινάρας, το βιβλιοπωλείο «Περί Τήνος» και οι εκδόσεις Καστανιώτη. Όπως επιβάλλει η τηνιακή φιλοξενία, η βραδιά ολοκληρώθηκε με το καθιερωμένο κέρασμα του Συλλόγου: ρακί και παραδοσιακά γλυκίσματα, μια μικρή αλλά ζεστή χειρονομία που έφερε όλους ακόμη πιο κοντά.

«Σταματήστε τώρα ό,τι κάνετε. Μην εξελίσσεστε άλλο, δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Χρησιμοποιήστε τα μάτια, τα αυτιά, τα χέρια, το μυαλό σας. Κοιτάξτε επιτέλους, κοιτάξτε ο ένας τον άλλο. Ο χρόνος σας τελειώνει, ανατέλλει πια η εποχή όπου θα είστε περιττοί και αναλώσιμοι».

Η φράση αυτή συνοψίζει τον πυρήνα του «Υπουργείου Μοναξιάς». Δεν πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αφηγείται ένα μακρινό μέλλον, αλλά για έναν καθρέφτη του παρόντος. Για έναν κόσμο όπου, ενώ διαθέτουμε περισσότερα μέσα επικοινωνίας από ποτέ, βιώνουμε ολοένα λιγότερες στιγμές ουσιαστικής ανθρώπινης συνάντησης. Για μια εποχή όπου η τεχνολογία μπορεί να αναπαράγει τη φωνή, το πρόσωπο ή ακόμη και την έκφραση του συναισθήματος, χωρίς ποτέ να κατορθώνει να υποκαταστήσει την αυθεντική ανθρώπινη παρουσία.

Η δύναμη του βιβλίου βρίσκεται ακριβώς στο ότι δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, καλεί τον αναγνώστη/αναγνώστρια να σταθεί απέναντι σε μια πραγματικότητα που ήδη διαμορφώνεται και να αναμετρηθεί με τα ερωτήματα που αυτή γεννά. Μετατρέπει τη δυστοπία σε αφορμή αυτογνωσίας και δημόσιου διαλόγου, αφήνοντας το αναγνωστικό κοινό να συνεχίσει τη συνομιλία μαζί του πολύ μετά την τελευταία σελίδα.

Το ίδιο συνέβη και στο τέλος της παρουσίασης, όταν το κοινό συμμετείχε σε μια ζωντανή και ουσιαστική συζήτηση με τη συγγραφέα. Οι προβληματισμοί που αναδύθηκαν δεν αφορούσαν μόνο το βιβλίο, αλλά και την ίδια τη ζωή μας: προς ποια κατεύθυνση βαδίζει η κοινωνία και ποιο μέλλον διαμορφώνεται μπροστά μας;

Για πόσο ακόμη η συντροφιά θα αποτελεί αποκλειστικά ανθρώπινο προνόμιο, όταν ολοένα και περισσότεροι αναζητούν συμβουλή, παρηγοριά ή κατανόηση όχι σε φίλους, αγαπημένα πρόσωπα ή ειδικούς, αλλά σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που βρίσκονται διαρκώς διαθέσιμες στην παλάμη του χεριού τους; Μπορεί μια μηχανή να υποκαταστήσει την ανθρώπινη παρουσία; Μπορεί ένας θεσμός να οργανώσει αυτό που γεννιέται μόνο μέσα από την αυθεντική σχέση; Και, τελικά, τι είναι εκείνο που κάνει μια σχέση πραγματικά ανθρώπινη;

Ερωτήματα ανοιχτά, επίκαιρα και βαθιά υπαρξιακά, που συνόδευσαν τους παρευρισκόμενους καθώς έφευγαν από τη βραδιά.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την Έλενα Καρακούλη να υπογράφει αντίτυπα του βιβλίου της, συνομιλώντας με τους αναγνώστες/αναγνώστριες  και δεχόμενη τις θερμότερες ευχές τους για ένα έργο που, όπως όλα δείχνουν, έχει ακόμη μεγάλο ταξίδι να διανύσει στις βιβλιοθήκες, στις συζητήσεις και, κυρίως, στις συνειδήσεις των ανθρώπων.