Γράφει: Λεύκη Σαραντινού

Το βιβλίο σας θίγει με έξυπνο τρόπο μία σειρά από κοινωνικά θέματα, όπως η προσφυγιά, η σχέση με τους γονείς μας, η διαφορετικότητα των ανθρώπων, ο ρόλος της θρησκείας στη ζωή μας, η σχέση μας με τα ζώα και η κακοποίησή τους από τον άνθρωπο. Εσείς θέλατε να δώσετε βάρος συγκεκριμένα σε κάποιο από αυτά τα θέματα; Εν τέλει, τι ακριβώς θέλετε να περάσετε στο αναγνωστικό κοινό σας με την ιστορία του μικρού αγοριού από τη Σλοβενία;

Ήθελα να προσφέρω στους αναγνώστες μια ιστορία που θα τους έκανε να δουν την πολυπλοκότητα του κόσμου στον οποίο ζούμε – αυτήν την πολυπλοκότητα στην οποία ο καθένας μας, χωρίς να το καταλαβαίνει, συνεισφέρει με λανθασμένες πεποιθήσεις και συνήθειες που εκλαμβάνουμε ως φυσικές, αλλά που στ’ αλήθεια μας έχουν επιβληθεί από άλλους, από γονείς, δασκάλους, τα βιβλία που διαβάζουμε, τις τηλεοπτικές σειρές που βλέπουμε και από τις λάθος επιλογές που κάνουμε, βασιζόμενοι στις προσωπικές μας ανάγκες. Όσο έγραφα το βιβλίο ήθελα απλώς να μεταφέρω μια ιστορία που είχα στην καρδιά και στο μυαλό μου, αλλά, όταν το βιβλίο ολοκληρώθηκε, κατάλαβα ότι ήθελα να απομακρύνω τους αναγνώστες από τις στενόμυαλες απόψεις για την πραγματικότητα και να τους διευκολύνω να κοιτάξουν γύρω τους, να βρουν και να εξερευνήσουν πιο «πλατιές» και διαφορετικές αλήθειες για την πραγματικότητά μας.

Ποιος ήταν ο λόγος για τον οποίο επιλέξατε να παραμείνει ανώνυμος ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου σας;

Είναι στ’ αλήθεια ανώνυμος; Όπως του λέει ο φίλος και συνοδοιπόρος του Άλφρεντ στο γράμμα που του στέλνει από μια φυλακή στο Λονδίνο, είναι η ίδια η εσωτερική φωνή του, μια φωνή από το παρελθόν –πριν από το ατύχημά του–, η ολόδική του αληθινή φωνή που του λέει τι να κάνει. Και δεν χρειάζεται να απευθύνεται στον εαυτό του με όνομα: μιλάει στον εαυτό του. Και το ίδιο ελπίζω να κάνει και ο αναγνώστης. Οι περισσότεροι αναγνώστες συνειδητοποιούν αργά ή γρήγορα ότι αφηγούνται την ιστορία στον εαυτό τους· αρκετοί μου έχουν πει ότι, μόλις λίγο αφότου άρχισαν να διαβάζουν το βιβλίο, κατάλαβαν ότι ο πρωταγωνιστής τους καλούσε να «κοιτάξουν από το παράθυρο» στη δική τους ζωή.

Θεωρείτε πως είναι εφικτό να πάψει ο άνθρωπος να κακομεταχειρίζεται επιτέλους τα ζώα μετά από τόσους αιώνες κακομεταχείρισης; Θεωρείτε εφικτή τη χορτοφαγία από το σύνολο της ανθρωπότητας, ουτοπία ή κάτι το οποίο όλοι μας θα κάνουμε αναγκαστικά στο μέλλον;

Η κακομεταχείριση των ζώων (με όλες τις μορφές της) έχει γίνει τόσο σημαντικό κομμάτι της ανθρώπινης αντίληψης για τον κόσμο, για το σωστό και το λάθος, σε σημείο που δεν μπορώ να πειστώ ότι η ανθρωπότητα θα πάψει να είναι απάνθρωπη στο κοντινό μέλλον. Αν προσπαθούσα να πείσω τους φίλους μου και τους δικούς τους φίλους ότι μπορούν να γιορτάσουν το Πάσχα, τα Χριστούγεννα ή και τα γενέθλιά τους χωρίς μπριζόλες –που δεν είναι τίποτα παραπάνω από τα απομεινάρια της βίαιης δολοφονίας ζωντανών πλασμάτων– θα με περιγελούσαν (οι περισσότεροι από αυτούς, τουλάχιστον). Στο κάτω-κάτω, από την αρχαιότητα κακομεταχειριζόμαστε, βασανίζουμε και σκοτώνουμε ο ένας τον άλλο, και το κάνουμε όλο και περισσότερο χωρίς να νιώθουμε τύψεις, οπότε για ποιον λόγο να τρώμε πατάτες και μήλα αντί για μπέικον και λουκάνικα; Είναι η χορτοφαγία κάτι το οποίο όλοι μας θα κάνουμε αναγκαστικά στο μέλλον; Πιστεύω ότι θα αναγκαστούμε, αλλά θα με χαροποιήσει αυτό; Όχι και τόσο, γιατί κι εγώ έχω συνηθίσει τόσο να τρώω ζώα –από ψάρια μέχρι γουρούνια, από αγελάδες μέχρι πουλιά– που θα θεωρούσα την απουσία τους από το πιάτο μου ως μια μορφή αδικίας. Στην τελική, τα περισσότερα ζώα σκοτώνουν και τρώνε το ένα το άλλο, οπότε γιατί εμείς, τα ανθρώπινα ζώα, να προσπαθούμε να αποφύγουμε να φερόμαστε σαν ζώα;

Λένε ότι το δεύτερο ενικό πρόσωπο είναι το δυσκολότερο για να γράψει ένας συγγραφέας. Εσείς γιατί επιλέξατε το πρόσωπο αυτό στην αφήγησή σας;

Για εμένα δεν είναι δύσκολο. Όλοι έχουμε παραπάνω από μία φωνή μέσα μας, διαφορετικές φωνές που συνομιλούν, μαλώνουν, κακοποιούν η μία την άλλη αλλά και παρηγορούν η μία την άλλη και προσπαθούν να ερμηνεύσουν τον κόσμο. Αυτή την εσωτερική σύγχυση συνήθως την ονομάζουμε «σκέψη» αλλά είναι πολλά παραπάνω. Όλες αυτές οι φωνές που έχουμε μέσα μας προσπαθούν να μας πουν πώς να προχωρήσουμε στη ζωή μας, τι είναι σωστό και τι λάθος, πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε στους άλλους και άλλα πολλά. Για να επαναλάβω αυτό που έχω ήδη πει, η φωνή που λέει στον πρωταγωνιστή να «κοιτάξει από το παράθυρο», είναι η ίδια η δική του φωνή, όπως ήταν πριν από το ατύχημα που δημιούργησε τόση σύγχυση στο μυαλό του και τον ανάγκασε να καταγράφει τα γεγονότα και τις σκέψεις του στο «Βιβλίο των Καταλόγων».

Πιστεύετε ότι το «Κοίτα από το παράθυρο» είναι ένα βιβλίο που απευθύνεται πρωτίστως σε εφήβους αναγνώστες; Και αν ναι, γιατί;

Οι περισσότεροι κριτικοί το έχουν χαρακτηρίσει ως ένα «crossover» βιβλίο, ιδανικό τόσο για νεαρούς όσο και για μεγαλύτερους αναγνώστες, αν και δεν θα κατανοήσουν την ιστορία και το νόημά της με τον ίδιο τρόπο. Ειδικά, το τραγικό τέλος της ιστορίας, το οποίο οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αναγνώστες θα σπεύσουν γρηγορότερα από τους νεότερους να ερμηνεύσουν ως απόδειξη ότι όλοι οι μουσουλμάνοι είναι τρομοκράτες. Κάτι τέτοιο δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το πραγματικό νόημα του τέλους. Το νόημα του τέλους της ιστορίας είναι ότι η φιλία που ξεπερνά πολιτιστικές και θρησκευτικές διαφορές είναι το πιο πολύτιμο πράγμα στον κόσμο και το μόνο που μπορεί να μας κάνει πράγματι ανθρώπινους.

Στο τέλος του βιβλίου σας, αλλά και στην αρχή πολλών κεφαλαίων του βιβλίου σας, παροτρύνετε τόσο τον ήρωά σας όσο και τους αναγνώστες σας να μην σταματούν να κοιτούν από το παράθυρο «Με τα μάτια τα οποία κρύβεις βαθιά μέσα σου.{…}Πιστεύεις ότι βλέπεις μόνο αυτά που αντιλαμβάνονται τα μάτια σου». Θα θέλατε να μας αναλύσετε λίγο το νόημα αυτού του μηνύματος;

Θα προτιμούσα να μην αναλύσω αυτό το μήνυμα, γιατί ο κάθε αναγνώστης πρέπει να το καταλάβει με τον δικό του τρόπο. Η ίδια η ιστορία θα έπρεπε να του δώσει μια απάντηση σε αυτή την ερώτηση, και μάλιστα διαφορετική στον καθένα ανάλογα με τις δικές του εμπειρίες και βιώματα. Θεωρώ πως ο κύριος σκοπός ενός καλού μυθιστορήματος είναι να μας βοηθήσει να συνειδητοποιήσουμε τι «κουβαλάμε» μέσα μας. Να γνωρίσουμε τον εαυτό μας. Ακριβώς όπως ο πρωταγωνιστής αυτού του μυθιστορήματος (αλλά και οι πρωταγωνιστές των περισσότερων μυθιστορημάτων μου) γνωρίζουν τους εαυτούς τους.

Το αγόρι που πρωταγωνιστεί στο βιβλίο σας συγχωρεί εν τέλει τον φίλο του, τον Σύριο πρόσφυγα και όχι τους γονείς του. Πώς γίνεται αυτό;

Αυτό που δεν μπορεί να συγχωρήσει στους γονείς του είναι το ότι σκότωσαν τον καλύτερό του φίλο, τον Γουρουνούλη. Αλλά δεν υπάρχει κάτι για το οποίο θα μπορούσε ή θα χρειαζόταν να συγχωρέσει τον νέο του φίλο, τον Σύριο πρόσφυγα που έδωσε τη ζωή του για εκείνον δύο  φορές: την πρώτη όταν αποφάσισε να πνιγεί στο ποτάμι κάτω από το σπίτι του και ο Άλφρεντ τον έβγαλε από το νερό, και τη δεύτερη στο Λονδίνο όταν, σε μια σύρραξη με την αστυνομία μετά από την τρομοκρατική επίθεση, έκανε μια κίνηση σαν να ήθελε να βγάλει όπλο, πράγμα που έκανε τους αστυνόμους να πυροβολήσουν εκείνον αντί για τον αθώο Σλοβένο φίλο του ή και τους δυο τους.

Το  μοναχικό αγόρι του βιβλίου σας μας δίνει την εντύπωση ότι αυτό που αποζητά στη ζωή του είναι μία αληθινή φιλία. Πρώτα τη βρίσκει στο πρόσωπο του κατοικιδίου του, του μικρού Γουρουνούλη και έπειτα στο πρόσωπο του Σύριου πρόσφυγα. Εσείς θεωρείτε τη φιλία ως μία από τις ύψιστες αξίες της ζωής;

Είναι πάρα πολύ σημαντική. Λες και περίμενα την ερώτηση, την έχω απαντήσει ήδη. Αλλά αφήστε με να επαναλάβω: το νόημα του τέλους της ιστορίας είναι ότι η φιλία που ξεπερνά τις πολιτιστικές και θρησκευτικές διαφορές είναι το πιο πολύτιμο πράγμα στον κόσμο και το μόνο που μπορεί να μας κάνει πράγματι ανθρώπινους. Και, επιπροσθέτως, το μόνο που μπορεί να μας σώσει από τον αφανισμό.

Είναι η φυγή από το σπίτι ενός εφήβου ο δικός του τρόπος να κάνει την επανάστασή του σήμερα;

Όχι, σήμερα η επανάσταση ενός εφήβου είναι να περνά τον περισσότερο χρόνο του με ένα κινητό τηλέφωνο στο χέρι.

Σας ευχαριστώ θερμά!